Je zegt iets tegen je kind en halverwege de zin hoor je je moeder. Dezelfde toon, soms letterlijk dezelfde woorden, en precies de woorden waarvan je jaren geleden dacht: dat ga ik nooit zeggen. Bijna iedere ouder kent dat moment. Het is geen teken dat je niks hebt geleerd. Het laat zien hoe diep de manier waarop je zelf bent opgevoed in je zit, en hoe die naar boven komt op momenten waarop je geen tijd hebt om na te denken. Bij UNLP is dat een van de vaste onderwerpen in het werk met familiepatronen.
Waarom het juist onder druk gebeurt
Als je rustig bent, kies je je woorden. Je denkt na over wat werkt bij dit kind, op dit moment.
Onder druk gebeurt dat niet. Je bent moe, je moet weg, er wordt gegild, en dan grijpt je hoofd naar wat er het snelst beschikbaar is. Dat is meestal niet wat je in een opvoedboek hebt gelezen, maar wat je duizenden keren hebt gehoord toen je zelf klein was.
Dat is niet zwak. Dat is hoe leren werkt. Wat je vaak genoeg hebt meegemaakt, wordt een automatische reactie. En automatische reacties zijn er precies voor de momenten waarop je niet kunt nadenken.
Het patroon zit vaak een generatie verder terug
Wat het ongemakkelijk maakt, is dat het zelden bij één generatie blijft. De ouder die snel boos wordt bij ongehoorzaamheid, had vaak zelf een ouder voor wie gehoorzaamheid belangrijk was. En die had daar meestal een reden voor die met de eigen jeugd te maken had. Zo reist een reactie door de tijd, ook als de aanleiding allang weg is. Dat is geen excuus en ook geen schuldvraag. Het is vooral nuttige informatie. Een reactie die je van jezelf niet begrijpt, wordt begrijpelijker zodra je ziet waar hij vandaan komt.
Wat je eraan kunt doen zonder therapie
Drie dingen die in de praktijk het meeste opleveren.
Merk het moment op, niet de fout. Als je jezelf hoort, is de reflex om jezelf te veroordelen. Dat helpt niet. Wat wel helpt is opmerken wanneer het gebeurt: bij welk gedrag van je kind, op welk tijdstip, in welke stemming. Na twee weken zie je een patroon.
Zoek de zin achter de zin. “Doe eens normaal” betekent zelden dat je wil dat je kind normaal doet. Meestal betekent het: ik weet het even niet meer. Als je dat voor jezelf kunt benoemen, verandert er iets in wat je hardop zegt.
Repareer achteraf. Je hoeft niet perfect te reageren. Terugkomen op een moment werkt beter dan het vermijden ervan. “Ik reageerde net fel, dat had ik anders willen doen” leert een kind meer over omgaan met fouten dan een ouder die ze nooit maakt.
Wanneer het meer aandacht verdient
Soms is opmerken niet genoeg. Als een reactie steeds terugkomt bij hetzelfde onderwerp, als je merkt dat je je kind anders behandelt dan je wil zonder dat je begrijpt waarom, of als er in de familie iets speelt dat nooit is uitgesproken, dan zit er meestal meer onder.
Er zijn verschillende manieren om daarnaar te kijken. Sommige mensen gaan in gesprek met een coach, anderen volgen een opleiding om er zelf mee te leren werken. Bij de opleidingen van UNLP draait het eerste deel bijvoorbeeld om het herkennen van je eigen automatische reacties voordat je met die van anderen aan de slag gaat.
Wie specifiek met familiepatronen aan de slag wil, komt uit bij een andere insteek dan wie zijn eigen communicatie wil aanscherpen. UNLP familieopstellingen richt zich op dat eerste: kijken naar wat er in een familie wordt doorgegeven.
Welke vorm past, verschilt per persoon. De rode draad is dat je iets pas kunt veranderen als je het ziet, en dat zien meestal makkelijker gaat met hulp van buitenaf dan alleen.
Wat het oplevert
Het doel is niet dat je nooit meer je moeder hoort. Dat gebeurt waarschijnlijk je hele leven. Het verschil zit erin dat je het hoort terwijl het gebeurt, in plaats van er een half uur later achter te komen. In dat kleine moment tussen de reactie en de zin zit alle ruimte die je nodig hebt om iets anders te kiezen.
Bedankt voor het lezen en leuk dat je Mamablogger een bezoekje brengt! Mijn naam is Marisca. Ik ben getrouwd met Patrick en Moeder van Milan (okt. ’10) en Floris (okt. ’17). Niets is leuker dan schrijven over het moederschap en jullie te inspireren met budgettips, uittips, persoonlijke verhalen etc. Kortom, Mamablogger is het meest persoonlijke online magazine voor moeders.
